تبلیغات
هسته ی علمی علوم سیاسی - شورای انقلاب 2
هسته ی علمی علوم سیاسی
وابسته به بسیج دانشجویی دانشگاه پیام نور بیرجند
وبلاگی که پیش رو دارید، وبلاگ اطلاع رسانی هسته ی علمی علوم سیاسی دانشگاه پیام نور خراسان جنوبی، مرکز بیرجند می باشد.

شورای انقلاب 2

پنجشنبه 9 دی 1389

نویسنده: حسین باغبانی | طبقه بندی:مقالات آموزشی، 

چرایی و چگونگی تشكیل شورای انقلاب در 22دی ماه به فرمان امام خمینی

خبرگزاری فارس: در این نوشتار برآنیم تا هرچند بصورت ناتمام زمینه ها ، اهداف ، كارویژه ها چگونگی تشكیل شورای انقلاب را محور بحث قرار دهیم.

 

هرچند تشكیل شورای انقلاب در پیروزی انقلاب اسلامی نقشی بسیار برجسته ایفا نمود اما این نقش هرگز آنگونه كه باید در مباحث مربوط به انقلاب اسلامی انعكاس نیافته است .
از لحاظ كیفی آثار ارائه شده فوق الذكر به خوبی عملكرد شورای انقلاب را بررسی و تحلیل نموده اند. اما خلائی كه در این زمینه احساس می شود این است كه به علت جذابیت و اهمیت بالای موضوع فوق كمتر به این سوال كه شورای انقلاب چرا به وجود آمد پرداخته شده است . در بیشترآثار ارائه شده یا به این مسئله پرداخته نشده و یا به یك یا چند جمله اكتفا شده      است     .                
این مطلب آنجا اهمیت می یابد كه تنها با بررسی چگونگی و چرایی این تصمیم تاریخی امام ، عظمت و دوراندیشی ایشان در تشكیل این نهاد میسور است.
در این نوشتار برآنیم تا هرچند بصورت ناتمام زمینه ها ، اهداف ، كارویژه ها چگونگی تشكیل شورای انقلاب را محور بحث قرار دهیم.
زمینه های تشكیل شورای انقلاب
حوادثی كه پس از فاجعه 17 شهریور 57 روی داد نشان داد كه تصمیم به كشتار مردم بی دفاع در این روز یك انتحار نابودكننده برای رژیم پهلوی بود . از فردای آنروز سیر تحولاتی كه به سقوط رژیم انجامید شتابی صدچندان گرفت .در ماه های باقیمانده تا بهمن اختلافات در باریان اوج گرفته بود . اختلاف و تمرد به امری عادی در بین ارتش تبدیل شده بود و شاه كم كم امید خود را از دست رفته می دید .
سفر امام به پاریس یك ماه پس از 17 شهریور تحقق یافت و برخلاف پیش بینی ها این سفر دست امام را برای هدایت انقلاب باز نمود.
فضای پیش آمده در فرانسه باعث شد تا موانع از سر راه ارتباط ایشان با یارانشان برداشته شود . بر خلاف فضای بسته ای كه صدام برای امام خمینی (ره) ایجاد نموده بود ، بعد از گذشت مدتی از ورود امام ، مسئولان فرانسوی كه در ابتدا امام را از فعالیت سیاسی منع كرده بودند ، بر اساس سیاست منفعت محور خود مصلحت را در عدم مقابله با نهضت اسلامی مردم ایران دیدند. با تقلیل یافتن محدودیت ها رفت و آمد یاران امام برای تبادل نظر با ایشان و هدایت موثر انقلاب فرانسه آغاز شد. ایده تاسیس نهادی به نام شورای انقلاب از دل همین رفت و آمد ها و تبادل نظرها متولد شد.
از سوی دیگر بازگشت به وطن ، یكی از مهمترین برنامه هایی امام بود. رژیم پهلوی كه از خطرات بازگشت امام خمینی (ره) به وطن آگاه بود تا آنجایی كه توانست از بازگشت ایشان جلوگیری كرد.در ایام مورد بحث خلاء رهبری اجرایی نهضت اسلامی در كشور براحتی احساس می شد. از همین رو گسترش نابسامانی نیروهای انقلاب را تهدید می نمود. به ویژه آنكه نبود رابطه میان مردم و امام خمینی (ره) كه نقطه وحدت نیروهای انقلاب بودند زمینه را برای بروز اختلافات فكری برخی جریانات فعال تازه كار در نهضت با پیروان مكتب فكری امام فراهم سازد.
جدای از مطالب فوق اصل مشورت اصلی مهم در اسلام و بالتبع اندیشه امام بود.این اصل در فضای انقلابی آن زمان و در نهضتی كه بر ضد دیكتاتوری شاه شكل گرفته بود نمودی خاص داشت. رهبران و مبارزان با توجه به تصوری كه از استبداد و حكومت فردی داشتند، مایل به تكرار آن تجربه ها نبودند. به همین دلیل به طور طبیعی باید شورای انقلاب تشكیل می شد.
یكی دیگر از مواردی كه در بحث زمینه های تشكیل شورای انقلاب قابل طرح می باشد ، مسئله مشروعیت و مقبولیت این
تصمیم می باشد.
مردم ایران از سالها پیش از پیروزی انقلاب امام خمینی (ره) را به عنوان منادی آرمانهای ناب اسلام به رهبری نهضت خود برگزیده بودند.جبهه ای كه اعضای آن را اكثریت مردم تشكیل می دادند در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی گسترده تر و منسجم تر گشت. افراد و گروه هایی كه با تكیه بر آرمان ها متفرقه ای چون سوسیالیسم ، لیبرالیسم و... در مبارزات خود طرفی نبسته بودند اینك به نهضت اسلامی به رهبری امام خمینی (ره) پیوسته بودند.
از سوی دیگر بیدار گری ها و همچنین نفس اوج گیری نهضت اسلامی زمینه را برای گسترس بیش از پیش نهضت فراهم ساخت. در سالهای منتهی به پیروزی انقلاب مقبولیت امام خمینی (ره) و اعتماد مردم به ایشان نیازی به اثبات نداشت و این امر با اندك نگاهی به شعارها ، خواسته ها و حتی ریشه و تاریخ قیام ها و حماسه های پانزده سال گذشته امر واضح و غیرقابل انكاری بود.

این اعتماد در اندیشه امام خمینی (ره) جایگاه بالایی داشت . امام در پیام تاسیس شورای انقلاب در كنار حق شرعی خود، همین مطلب را اشاره می كند . « به موجب حق شرعی و براساس رای اعتماد اكثریت قاطع مردم ایران كه نسبت به این جانب ابراز شده است، در جهت تحقق اهداف اسلامی ملت ، شورایی به نام «شورای انقلاب اسلامی» مركب از افراد باصلاحیت و مسلمان و متعهد و مورد وثوق موقتا تعیین شده و شروع به كار خواهند كرد.»1
در ابتدای متن اساسنامه شورای انقلاب نیز می خوانیم؛ « به حول و قوه الهی بر اساس ابراز اعتماد اكثریت قاطع مردم ایران نسبت به رهبری مرجع عالیقدر امام خمینی (ره) و به موجب حقوق ناشی از مقام رهبری دین ، شورایی به نام شورای انقلاب از طرف ایشان برطبق این اساسنامه تعیین و عهده دار وظایف مندرج در آن می گردد...»2
تشكیل شورای انقلاب
بنیاد این شورا در آذر ماه همان سال در پاریس و با مشورت امام خمینی (ره) با یاران خود ریخته شد. شهید آیت الله بهشتی كه در پاییز 57 به دیدار امام خمینی (ره) رفت در زمینه تصمیم امام مبنی بر تشكیل شورای انقلاب می گوید
«در پاییز 57 ، امكان ملاقات با امام در فرانسه فراهم آمده بود . دوستان مختلف به دیدار ایشان در پاریس می رفتند. یكی از مسائلی كه ایشان با دوستان مطرح می كردند این بود كه چه كسانی هستند كه می توانند در ساماندهی به نیروهای عظیم بسیج شده ی مردم ایران سهیم بوده و نقشی داشته باشند و چه كسانی هستند كه می توانند پس از موفقیت در اداره ی جامعه مسئولیتی بر عهده بگیرند. بنابر این برای ایشان دو مطلب مطرح بود : 1- كسانی كه بتوانند در ایران با حضورشان به همگانی تر و گسترده تر شدن حركت اجتماعی شتاب بدهند 2- كسانی كه پس از پیروزی بتوانند در اداره ی جامعه نقشی بر عهده بگیرند».3
امام خمینی چند ماه قبل از پیروزی انقلاب اسلامی فرمان تشكیل شورای انقلاب را صادر كردند كه نامه ایشان به شهید بهشتی در همین رابطه است. به دلیل شرایط اختناق و سركوب در ایران ، تشكیل این شورا و اعضا و جلسات آن به صورت مخفی بود ، اشارات و رموز نامه نیز حاكی از آن است. نامه مذكور در تاریخ 14 آبان 1357مرقوم گشته است .متن نامه بدین شرح است:
موضوع: ضرورت تسریع در معرفی اعضای پیشنهادی شورای انقلاب با هماهنگی آقای مطهری
بسمه تعالی
ذی‌الحجه 1398
پس از اهدای سلام و تحیت ،
وقت دارد سپری می‌شود و من خوف آن دارم كه با عدم معرفی اشخاص ، مفسده پیش آید. بنا بود به مجرد آمدن ایشان «م. ط» [شهید مطهری] با اشخاص مورد نظر یكی یكی و جمعی ملاقات كنید و نتیجه را فوراً به این جانب اعلام كنید. و نیز مرقومی كه معرف باشد با خط و امضای عدد معلوم بفرستید. من در انتظار هستم و باید عجله شود ، و نیز استفسار از بعضی آنها برای مسافرت به خارج. در هر صورت همه موضوعات كه به شما و ایشان تذكر داده شد، لازم است با عجله انجام گیرد و اگر اشخاص دیگری نیز پیدا شد ملحق شود. و السلام».4
نگرانی های موجود در لحن امام خمینی (ره) در این نامه به خوبی گویای اهمیت بسیار بالای شورای انقلاب در نزد ایشان است. به دنبال نامه فوق شهید مطهری در آبان 1357 به پاریس رفت و با امام دیدار كرد. با ورود آیت الله مطهری به فرانسه تشكیل شورای انقلاب به صورت جدی در دستور كار قرار گرفت. امام خمینی (ره) علاوه بر شهید مطهری، از دیگر افراد مذهبی نیز كمك و مشورت می گرفت. از جمله این افراد مهندس مهدی بازرگان بود كه نهضت آزادی ایران را در سال 1340 تاسیس كرده و در آن تشكل به مبارزات سیاسی خود ادامه داد.5 امام خمینی (ره) علیرغم علم به اختلافات اندیشه ای و تاكتیكی ملی مذهبی ها با آرمان ها و باورهای خود در انقلاب اسلامی و همچنین پیوستن دیر هنگام تشكل آنان به نهضت اسلامی به رهبری ایشان، به آنان فرصت حضور در سطوح بالا را اعطا نمود. در جریانات مربوط به شورای انقلاب چه در امر تصمیمات ابتدایی و چه بعد ز آن ، ملی مذهبی ها و در راس آنان بازرگان حضور داشتند.
دكتر ابراهیم یزدی از دیگر اعضای نهضت آزادی ایران در زمینه ی دستور امام خمینی (ره) به مهندس بازرگان برای عزیمت به پاریس می گوید :
« مرحوم مطهری با دستورات و برنامه های معین از پاریس به ایران بر گشتند. سپس پیرو صحبت و درخواست [امام] خمینی، من به ایران زنگ زدم و با مرحوم مهندس بازرگان صحبت و دعوت كردم كه بیایند پاریس»6 .
بدین ترتیب مهندس بازرگان نیز به پاریس رفت و در طی همین سفر رهبری امام خمینی (ره) را رسماً پذیرفت.
امام خمینی (ره) در 18 دی 57 پاسخ به نماینده زیس جمهور فرانسه كه حامل پیامی از جانب كارتر برای امام بودند ، اظهار داشتند:
« تاكید می كنم اگر بخواهید آرامش در ایران حاصل شود، راهی جز این نیست كه نظام شاهنشاهی كه قانونی نیست كنار برود و ملت را به حال خود باقی بگذارند تا من یك شورای انقلابی تاسیس كنم از اشخاص پاكدامن برای نقل قدرت ، تا امكان مناسب جهت حكومت مبعوث ملت انجام گیرد.»7
در نهایت موجودیت شورای انقلاب به عنوان اولین و بنیادی ترین اركان قدرت سیاسی و عالی ترین نهاد تصمیم گیری در كشور بعد از امام خمینی (ره)، در تاریخ22 دی ماه 1357 و به فاصله یك ماه مانده به پیروزی انقلاب اسلامی با پیام امام رسما اعلام شد:
«بسم الله الرحمن الرحیم
سلام و تحیت بر ملت قهرمان و شریف ایران! سلام بر شهدای راه حق
اكنون كه روز پیروزی ملت شجاع نزدیك می‌شود ، اكنون كه خون‌های پاك عزیزان بی‌گناهی كه برای دفاع از حق و حقیقت به دست جلادان خون‌آشام شاه بر زمین ریخته شده است بارور می‌گردد، لازم می‌دانم مراتب ذیل را به اطلاع ملت ایران و مردم جهان برسانم:
به موجب حق شرعی و براساس رای اعتماد اكثریت قاطع مردم ایران كه نسبت به این جانب ابراز شده است، در جهت تحقق اهداف اسلامی ملت، شورایی به نام «شورای انقلاب اسلامی» مركب از افراد باصلاحیت و مسلمان و متعهد و مورد وثوق موقتاً تعیین شده و شروع به كار خواهند كرد. اعضای این شورا در اولین فرصت مناسب معرفی خواهند شد. این شورا موظف به انجام امور معین و مشخصی شده است؛ از آن جمله ماموریت دارد تا شرایط تاسیس دولت انتقالی را مورد بررسی و مطالعه قرار داده و مقدمات اولیه آن را فراهم سازد. دولت موقت در اولین فرصت كه مناسب و صلاح دانسته شود به ملت معرفی و شروع به كار خواهد نمود... ».8
صدور این پیام، 22دی ماه را به نقطه عطفی از برای نهضت اسلامی تبدیل نمود. تا پیش از آن تاریخ نیرو های انقلاب نمی دانستند انتقال قدرت چگونه صورت می گیرد. همچنین بعضی فرصت طلبان تصور می كردند از حیث تشكیل حكومت و سازماندهی و اداره امور نارساییهایی وجود دارد و در صدد بر آمده بودند كه طرح و نقشه ارائه نموده و خود عهده دار این مرحله باشند. حتی دسته هایی تنها به همین منظور اعلام موجودیت نمودند.9 این نخستین بار بود كه رسماً از سوی رهبر‌كبیر انقلاب، تشكیلات و برنامه‌های آینده حكومت اسلامی اعلام می‌شد.
اعلام رسمی موجودیت شورای انقلاب از سوی امام خمینی (ره)، رژیم و رسانه های جمعی را به تكاپو انداخت تا از هویت اعضای آن اطلاع پیدا كنند .ولی پنهانكاری درست اعضای شورای انقلاب باعث شد تا نه عوامل رژیم موفق به شناسایی آنان شوند و نه رسانه های جمعی اطلاعی از آن به دست بیاورند. 10 روزنامه اطلاعات در مطلبی با عنوان «خبر نگاران تلاش گسترده ای برای اطلاع یافتن از اعضای شورا آغاز كرده اند» در زمینه اعضای شورای انقلاب می نویسد ؛
«صبح امروز روزنامه های پاریس كم و بیش نام های مشابهی را از اعضای شورا انتشار داده اند كه قطب زاده، یزدی، بنی صدر، بازرگان، و مدنی از آن جمله هستند، ولی این نام ها بیشتر در حد یك شایعه است».11
حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی می گوید؛
«قبل از پیروزی انقلاب به خاطر مسائل امنیتی، شورای انقلاب كاملاً سری بود و رژیم تا پایان عمرش نتوانست چیزی از آن شناسایی كند و به همین جهت صورت جلسه تهیه نمی شد و هیچ گونه اثر قابل استناد به جای نمی گذاشتیم.».12
مخفی نگاه داشته شدن اسامی اعضای شورای انقلاب نه تنها موجب مصون ماندن آنان از گزند عوامل رژیم پهلوی گشت ، بلكه باعث شد كه سران رژیم در تحلیل اوضاع دچار اشتباهی فاحش گردند. چه، اینكه با توجه به حضور امام خمینی (ره) در فرانسه ، تصور همگان این بود كه شورا در خارج تشكیل شده و به فعالیت خواهد پرداخت. این امر دست اعضای شورای انقلاب را در كشور برای تسریع و توسعه اقدامات خود بازتر گذاشت.
اهداف تشكیل شورای انقلاب
مروری بر اهداف تشكیل شورای انقلاب ،نشانگر آن است كه هم اصل تاسیس شورای انقلاب و هم وظایفی كه بر عهده آن گذاشته شده بود از دور اندیشی و دقتی موشكافانه رهبر انقلاب و یارانشان سرچشمه گرفته است.
پر واضح است كه رسیدن به تمام آنچه امام خمینی (ره) و یارانشان در زمان تاسیس شورای انقلاب در ذهن داشتند به راحتی میسور نمی شد. چه ،اینكه ممكن است آنان اهدافی را در این خصوص در ذهن داشته اند كه در تاریخ ثبت نگردیده و از سوی دیگر ممكن است تاسیس شورای انقلاب برای نهضت اسلامی بركاتی به همراه داشته كه جزء اهداف اولیه امام و نزدیكان ایشان از تاسیس شورا نبوده است. به هر روی مواردی كه بدان اشاره خواهد شد را می توان جزء اهداف تاسیس شورای انقلاب و یا كارویژه های آن پیش از پیروزی انقلاب اسلامی دانست ؛
سه هدف ساماندهی انقلاب ، وارد آوردن آخرین ضربات به پیكر نیمه جان رژیم سفاك پهلوی و كمك به اداره كشور پس از پیروزی را می توان از اصلی ترین و كلی ترین اهداف تاسیس شورای انقلاب دانست. در حالی كه شاه آخرین تلاشها را برای استمرار رژیم سلطنت انجام می داد و قدرتهای حاكم بر منطقه هم كوشش داشتند راه حل مناسبی كه با منافعشان تطبیق داشته باشد بیابند همه نیروهای مخالف انقلاب به تشكیل حكومت بختیار رضایت دادند و به توافق رسیدند. به خصوص آمریكا مستقیما مسئولیت نگهداری بختیار را بر عهده گرفته و تمام كوشش های باطن و ظاهر را به كار می گرفت تا به نحوی شعله های انقلاب ولو به صورت موقت خاموش سازند. در این میان رهبری انقلاب به موقع ضربات مهلكی را بر رژیم در حال احتضار وارد می ساخت كه تشكیل شورای انقلاب یكی از همین تصمیمات كوبنده بود.13
تاسیس شورای انقلاب از جهات متعدد به تسریع در سرنگون ی رژیم پهلوی و ساماندهی و تقویت انقلاب كمك نمود كه این جهات را می توان بخشی از اهداف جزئی تر تاسیس شورا دانست ؛
1. ارایه تصویری فرهنگی و انسانی از انقلاب در داخل و خارج
جدای از تلاش هایی كه شورای انقلاب در راستای معرفی چهره انقلاب اسلامی انجام داد ، نفس تصمیم امام به تاسیس شورای انقلاب كمك شایانی به ابهام زدایی از اذهان ملت ها و دولتها و همچنین معدود هموطنانی داشت كه هنوز واقعیات انقلاب و اندیشه های برگرفته از اسلام امام خمینی (ره) را درك نكرده و باور نداشتند كه ایران پس از 2500سال از حكومتی مردمی برخوردار گشته است .
تكیه بر شورا و مشورت ، ایجاد فضایی برای هم اندیشی اندیشه های متفاوت و استقبال از عضویت كسانی كه تا دیروز راهی جدای از نهضت داشتند در این شورا، توانست به ارائه تصویری فرهنگی و انسانی از انقلاب در داخل و خارج كمك نماید.
2و3 . كاهش روحیه شاه ، ارتش و حامیان خارجی رژیم و تقویت روحیه نیروهای انقلاب
امام خمینی (ره) با روح الهی خود چنان به نصرت الهی و سرنگون ی رژیم سلطنت یقین داشتند كه در فاصله چند ماه مانده به پیروزی انقلابی كه در آن زمان بسیاری پیروزی آن را امری عجیب و دور می پنداشتند ، به برنامه ریزی ریز و دقیق در خصوص انتخابات مسئولان بعدی كشور پرداختند. این یقین و اطمینان در 22 دی ماه 57 جهانی شد. نفس اعلام رسمی تاسیس شورایی كه وظیفه آن انتقال قدرت از رژیم پهلوی به دولت انقلابی می باشد به معنای مهر انقضا و پایان یافته تلقی نمودن كار رژیم شاه بود. این امر اثر تخریبی بسیاری در روحیه رژیم و حامیانش به جای گذارد. اینك آنان كم كم انتقال رسمی قدرت را به نیروهای انقلاب می دیدند. امری كه پیشتر هرگز آن را باور نداشتند. برای سران رژیم پهلوی چاره ای جز فرار باقی نمانده بود. آنان یك به یك مخفیانه و با تنها گذاردن همدستانشان از كشور می گریختند. اوضاع در میان نظامیان نیز بهتر از این نبود. آنان یا از كشور فرار نموده و یا به صف نیروهای انقلاب پیوستند.
اما در دیگر سو مردم انقلابی قرار داشتند.آنان شاهد به خاك و خون كشیده شدن هزاران هم سنگر خود بودند و از سویی بختیار را می دیدند كه با اطمینان از بقای خود و گذرا بودن «طوفان» سخن می گفت. اعلام تاسیس شورای انقلاب و در حقیقت اعلام مرگ رژیم پهلوی به طرز شگرفی بر روحیه آنان تاثیر گذاشت و قدم های آنان را در مبارزه با طاغوت راسخ تر ساخت. این امر به مردم كه پیروزی را نزدیك می‌دیدند دلگرمی بیشتری بخشید و در كنار مبارزات حیات بخش انقلاب، نشانه‌های یك حركت سازنده را برای آینده انقلاب آشكار كرد.
4. گفتگو با برخی مسئولان رژیم بویژه نظامیان با هدف كاهش هزینه های انقلاب و تسریع در تحقق آن با كمترین خشونت
نحوه برخورد با ارتش به عنوان مركز ثقل قدرت حكومت توسط امام، در تاریخ انقلابهای جهان منحصر به فرد و بی نظیر می باشد. جلوتر از همه و حتی فرماندهان نظامی و نخبگان حاكم، امام دریافته بود كه ارتش از دو قشر بالا و پایین تشكیل شده است. از این رو سعی وافری به عمل آورد كه مردم با ارتش با احترام برخورد كرده و از اهانت به آنها و مقابله های احتمالی مسلحانه اجتناب ورزند. نیز به تبعیت از ایشان، ارتش را برادر خطاب كرده و در مناسبت های مختلف به دادن گل و شعار برادر ارتشی: چرا برادركشی، اكتفا می كردند. تحمل این روش برای مردم بویژه جوانان مبارز سخت بود، اما تحمل و شكیبایی، پیامدهای مثبت این روش را ظاهر ساخت و مردم در شرایط حساس و تاریخی مبارزه، پیوستن ارتش به مردم كه به منزله تیر خلاص به رژیم بود مشاهده كردند14 .
رویكرد فوق در كنار مسائلی چون وضعیت آشفته دستگاه های حكومتی، فرار شاه، افزایش احتمال پیروزی انقلاب اسلامی ،اختلافات درونی بسیار در میان قوای نظامی ،فرار نظامیان در سطوح مختلف و گرایش نسبی برخی مقامات نظامی به انقلاب زمینه های گفتگو میان شورای انقلاب و سران نظامی را جهت جذب آنان به سوی نهضت اسلامی و یا حداقل پیشگیری از برخورد آنان با نیروهای انقلاب فراهم آورد.این گفتگو ها مثمر ثمر واقع گشت تشتت قوای نظامی شاه را گسترش داد. نفس وجود این گفتگو ها امری مخفی نبود . امام خمینی (ره) در پاسخ به خبرنگاری كه پرسید« آیا تا به حال تماسی با رهبران ارتش داشته اید؟ اگر نداشتته اید ، در آینده تماس می گیرید؟» ، فرمودند: «تماس فی الجمله بوده است .اگر مقتضی بدانیم باز هم تماس حاصل می كنیم. آنها را دعوت به صلاح خود و ملت می كینم. امیدواریم آنها هدایت شوند. ملت از آنها و آنها از ملت هستند. آنها نباید در مقابل ملت مسلسل به كار ببرند . عظمت ملت، عظمت كشور است و عظمت كشور عظمت ارتش.»15
یكی از این دیدارها ، قرار دیدار ژنرال قره باغی رئیس ستاد ارتش وقت با اعضای شورای انقلاب بود. شهید بهشتی در این با ره می گوید:
«روزی قره باغی و چند نفر از كارگردانان ارتش گفتند كه می خواهیم با اعضای شورای انقلاب مذاكره كنیم. این موضوع در شورا بحث شد و اعضا ضمن توافق، مرا به عنوان طرف مذاكره كننده مامور كردند. موضوع را با امام مطرح كردیم ایشان نیز تایید كردند. قرار بود دیدار در منزل من باشد ولی یك روز مانده به قرار، امرای ارتش آن را لغو كردند، با این بهانه كه ما در منزل شما امنیت نداریم ولی دو سه روز بعد ، ژنرال مقدم به منزل من آمد . مهندس بازرگان هم بود و مذاكره حول و حوش ارتش و انقلاب صورت گرفت.»16
آقای هاشمی با تاكید بر این هدف شورای می گوید:
« سیاست كلی این بود كه عوامل رژیم را به هر ترتیب با مذاكره سرگرم كنیم و تا آنجا كه ممكن است نگذاریم كار به خشونت بكشد تا مردم آماده تر بشوند » 17
این مذاكرات در مواردی چون بحث استعفای بختیار به بن بست رسید و البته در مواردی چون بازگشت امام خمینی (ره) به میهن به ثمر نشست.
 ایفای نقش رهبر انقلاب در داخل در ایام حضور امام در پاریس
شهید مطهری درباره ی شرایط و فلسفه پیدایش شورای انقلاب ، به مهندس عزت الله سحابی توضیح می دهد كه در پاریس در حضور حضرت امام مطرح شد كه در حال حاضر نهضت در ایران به صورت انقلاب در آمده و حركت این انقلاب بدون رهبری درست امكان پذیر نیست. رهبر اصلی امام است ولی اولا امام در ایران نیست و ثانیا به تنهایی نمی توانند به همه كاره رسیدگی كنند، در نتیجه در پاریس تصمیم گرفته شد كه شورای انقلاب تشكیل شود.یك شاخه ی آن در ایران و شاخه ی دیگرش در اروپا به دست اطرافیان امام باشد.18
با اوج گیری نهضت اسلامی عوامل رژیم بسان غریقی به هر راهی برای نجات رژیم پهلوی متوسل می شدند و در كنار كشتار ها تلاش می نمودند با فریب مردم از راه های مختلفی چون وعده محدود نمودن اختیارات شاه و یا به قدرت رساندن به اصطلاح میانه روها نهضت را كمرنگ سازند. طبیعی است كه در این شرایط نهضت بیش از هر زمانی به حضور رهبر نیاز داشت و خلا رهبری اجرایی در داخل براحتی احساس می شد. شورای انقلاب بهترین وسیله برای مبارزه با نابسامانی های نیروها ی انقلاب بود . تصمیم گیری به موقع امام خمینی (ره) در مورد تاسیس شورا توانست خلاء فوق را جبران سازد. طبیعی است كه هدایت نهضت در بسیاری موارد نیاز به تصمیم گیری فوری داشت و یا برخی مسائل جزئی تراز آن بود كه نیاز به نظر مستقیم امام خمینی (ره) داشته باشد.در این میان شورای انقلاب نقش رهبر انقلاب در داخل را برعهده گرفته و بخوبی آن را به انجام رساند.
جدای از این مطلب شورای انقلاب نقش مجری دستورات امام را در داخل برعهده داشت و همچنین تصمیمات اصلی همه به اطلاع امام خمینی (ره) می رسید و پس از كسب تكلیف به مرحله اجرا در می آمد.19
ذكر این نكته نیز ضروری است كه شورای انقلاب علاوه بر اینكه به فرمان امام خمینی (ره) نقش هدایت انقلاب را در داخل كشور بر عهده داشتند ، خود بخشی از میلیونها مبارزی بودند كه مستقیما در بطن مبارزات قرار داشته و وظیفه نظام بخشی به آن را به دوش می كشیدند. سازماندهی تظاهرات میلیونی مردم تهران در روز های تاسوعا و عاشورا مصداقی از این تلاشهاست.
 ایفای نقش رابط میان مردم و امام خمینی (ره)
علیرغم مخفی بودن اسامی اعضای شورای انقلاب در بدو امر ، آنان با تكیه بر اعتبار خود مردم را با اندیشه ها و خواسته های امام خمینی (ره) آشنا می ساختند و همچنین به مردم بر اساس افكار و تصمیمات امام ،جهت می دادند و از سویی خواسته های مردم را به اطلاع امام خمینی (ره) می رساندند و در مواردی به دستور و یا اذن ایشان ،خود مسئول رسیدگی به این خواسته ها می شدند. تامین سوخت مصرفی مردم از جمله این موارد می باشد.
ایفای نقش رهبری در شرایط اضطراری (پس از پیروزی انقلاب اسلامی )
یكی از اهداف پیش بینی شده در تاسیس شورای انقلاب انتقال موقت قدرت از امام خمینی (ره) به شورای انقلاب در زمانی محتمل الوقوع است كه ایشان به هر دلیلی قادر به راهبری كشور نباشند.
این هدف در اساسنامه شورای انقلاب ذكر شده است. در ماده هفت این اساسنامه تصریح شده است:« در صورت عدم امكان دسترسی به امام خمینی (ره) ،به علتی از قبیل مسافرت بیماری فوت و ... ،شورای انقلاب دارای همان اختیاراتی خواهد بود كه امام خمینی (ره) دارا می باشد.»20
تبیین راه انقلاب و جلوگیری از نفوذ و سوء استفاده گروه های انحرافی
همانگونه كه اشاره شد، در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی گروه هایی كه از نظر فكری سنخیتی با تفكر اسلام ناب امام خمینی (ره) نداشتند نیز برای سهم خواهی به تكاپو افتادند. آنها به طور گسترده ای تلاش نمودند تا مردم را به سوی خود جذب نموده و با گنجاندن شعارهای خود در بین شعارهای اصیل مردم زمینه را برای ادعاهای بعدی در زمینه مطالبه «سهم» خود از انقلاب اسلامی فراهم سازند. پیروان اندیشه های ماركس از جمله این افراد بودند و البته برخی گروه های سكولار نیز چنین وضعیتی داشتند.
امام خمینی (ره) با تاسیس شورای انقلاب به اصطلاح آب پاكی را بر دستان آنان ریخته و شورای انقلاب كه نخستین نهاد رسمی حكومت آینده و نمادی از تفكر حاكم بر این حكومت بود را مجمع افرادی معرفی نمودند كه منحرفین و فرصت خواهان جایگاهی در آن ندارند؛
ایشان با احراز شرایطی چون صلاحیت فردی ، اسلام ، تعهد ، و مورد وثوق بودن خطوط قرمز مسئولان نظام اسلامی را مشخص نموده و افراد و گروهك هایی كه خود را از این شرایط محروم ساخته بودند و نام خود را در این شورا نیافته بودند ، نومید كردند.ایشان همچنین مردم مسلمان را در این خصوص آگاه ساخته و زمینه های گرایش آنان را به تفكرات فوق الذكر ، بیش از پیش محدود ساختند.
معرفی مسئول دولت و زمینه سازی جهت انتقال قدرت به آن
یكی از مهمترین اهداف تاسیس شورای انقلاب معرفی افراد شایسته برای پذیرش مسئولیت در حكومت اسلامی و فراهم آوردن زمینه های قانونی به قدرت رسیدن دولت موقت بود.
این هدف رسمی ترین هدف تاسیس شورای انقلاب بود . امام خمینی (ره) در تمام اشارات خود به تاسیس شورا ، زمینه سازی برای تشكیل دولت موقت را به عنوان هدف مطرح می ساختند. بدیهی است كه بجز این مورد ، سایر اهداف ذكر شده سری بوده و یا دلیل و مصلحتی برای بازگویی آن وجود نداشته است و تنها از رفتارهای بعدی شورای انقلاب می توان به این اهداف پی برد.
حضرت امام خمینی (ره) در 25 دی 1357 و در مصاحبه‌ خبرنگار كانال یك تلویزیون فرانسه با ایشان می فرمایند:
«هدف این است كه «شورای انقلاب» یك حكومت موقتی ایجاد كند كه آن حكومت موقت، مجلس موسسان را تاسیس كند برای تصویب قانون اساسی و بعد بقیه كارها».21

شورای انقلاب مجدانه به بررسی نحوه تعیین ساختار سیاسی بعد از انقلاب پرداخت و مباحثی همچون نحوه تعیین ساختار سیاسی بعد از انقلاب پرداخت و مباحثی همچون تشكیل دولت و تشكیل مجلس و ایجاد مجلس موسسان قانون اساسی از جمله بحث های مهم شورای انقلاب در راستای جایگزینی دولت و حكومتی اسلامی بود.
اعضای شورای انقلاب در زمینه معرفی مسئول دولت موقت ، بر مهندس بازرگان به توافق رسیده و آن را به امام خمینی (ره) پیشنهاد دادند. این پیشنهاد را می توان یكی از مهمترین عللی دانست كه امام را به انتصاب مهندس بازرگان به نخست وزیری راغب نمود.
ركنی برای قانون گذاری
از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تا 7 خرداد 1359 كه مجلس شورای اسلامی رسما افتتاح گردید شورای انقلاب ركن قانون گذاری كشور بود . یكی از وظایف شورا در این مقطع انجام وظایف مجلس بود.امام خمینی در مرقومه ای خطاب به بازرگان و در زمان ریاست وی در دولت موقت به این وظیفه اشاره دارد؛
«من از شما می‌خواهم كه تا انعقاد مجلس شورای اسلامی كه شورای انقلاب به منزله آن است ، از شورای انقلاب اسلامی و از افراد آن شورا كه خدمتگزار به اسلام و به ملت و مورد تایید این جانب هستند پشتیبانی نمایید»
شورای انقلاب در طی دوسال ، نزدیك به دو هزار لایحه راتصویب نمود.

 

با تشکر : غیرتی

 

نظرات() 
BHW
جمعه 1 اردیبهشت 1396 17:00
Hi, i think that i saw you visited my weblog thus i came to “return the favor”.I'm trying to find things to improve my web site!I suppose its
ok to use some of your ideas!!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

← آخرین پستها

← نویسندگان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :