تبلیغات
هسته ی علمی علوم سیاسی - سالروز تاسیس مدرسه علوم سیاسی
هسته ی علمی علوم سیاسی
وابسته به بسیج دانشجویی دانشگاه پیام نور بیرجند
وبلاگی که پیش رو دارید، وبلاگ اطلاع رسانی هسته ی علمی علوم سیاسی دانشگاه پیام نور خراسان جنوبی، مرکز بیرجند می باشد.

سالروز تاسیس مدرسه علوم سیاسی

جمعه 26 آذر 1389

نویسنده: حسین باغبانی | طبقه بندی:مقالات آموزشی، 

نگاهی به نقش تاریخی مدرسه علوم سیاسی

مظفرالدین شاه قاجار، شاهی بود مردمدار و دوستدار تجدد. یکی از مهمترین علایق وی تاسیس مدارس جدید بود تا آنجا که مخبرالسلطنه هدایت وی را به دو دلیلِ پشتیبانی در تاسیس مدارس جدید و صدور فرمان مشروطیت می ستاید. در عصر مظفرالدین شاه با حمایتهای او و کوششهای افرادی هم چون: امین الدوله و میرزا حسن خان رشدیه تاسیس مدارس جدید رونقی بسزا گرفت. در همین دوره اولین دانشکده نیز گشایش یافت. نخستین مرکز تحصیلات عالى ایران در دوره جدید در ۲۸ آذر ماه 1278 ه.ش مقارن با نیمه شعبان ۱۳۱۷ هجرى قمرى در چهارمین سال سلطنت مظفر الدین شاه قاجار و به اهتمام میرزا نصر الله خان مشیر الدوله وزیر امور خارجه وقت و فرزند وى میرزا حسن خان مشیر الملک (حسن پیرنیا) به عنوان مدرسه عالى علوم سیاسى افتتاح شد و منبع تامین هزینه هاى این مدرسه بنا به فرمان مظفر الدین شاه سالیانه چهار هزار تومان از درآمد معدن فیروزه خراسان تعیین گردید.                                                                                                                   

نگاهی به نقش تاریخی مدرسه علوم سیاسی

مظفرالدین شاه قاجار، شاهی بود مردمدار و دوستدار تجدد. یکی از مهمترین علایق وی تاسیس مدارس جدید بود تا آنجا که مخبرالسلطنه هدایت وی را به دو دلیلِ پشتیبانی در تاسیس مدارس جدید و صدور فرمان مشروطیت می ستاید. در عصر مظفرالدین شاه با حمایتهای او و کوششهای افرادی هم چون: امین الدوله و میرزا حسن خان رشدیه تاسیس مدارس جدید رونقی بسزا گرفت. در همین دوره اولین دانشکده نیز گشایش یافت. نخستین مرکز تحصیلات عالى ایران در دوره جدید در ۲۸ آذر ماه ۱۲۷۹ ه.ش مقارن با نیمه شعبان ۱۳۱۷ هجرى قمرى در چهارمین سال سلطنت مظفر الدین شاه قاجار و به اهتمام میرزا نصر الله خان مشیر الدوله وزیر امور خارجه وقت و فرزند وى میرزا حسن خان مشیر الملک (حسن پیرنیا) به عنوان مدرسه عالى علوم سیاسى افتتاح شد و منبع تامین هزینه هاى این مدرسه بنا به فرمان مظفر الدین شاه سالیانه چهار هزار تومان از درآمد معدن فیروزه خراسان تعیین گردید .                                                                                                                   

مدرسه عالى علوم سیاسى از بدو تاسیس با استفاده از اسلوب متداول دانشگاه هاى معتبر اروپا برنامه علمى را در دستور کار خود قرار داد. در این مدرسه مدرسین مجربى نظیر شیخ محمدعلى کاشانى، میرزا عبدالرزاق خان بغایرى، میرزا غلامحسین خان رهنما و میرزا جواد خان قریب به تدریس علوم سیاسى در بین دانشجویان مى پرداختند و به این ترتیب اشاعه علوم جدید در ایران وارد مرحله نوینى شد که البته زمینه آن از نزدیک به یکصد سال قبل از تاسیس مدرسه علوم سیاسى و متعاقب جنگ هاى ایران و روس در بین رجال بزرگ سیاسى ایران ایجاد شده بود. به دنبال بروز جنگ هاى ویرانگر ایران و روس که منجر به جدایى قسمت هاى مهمى از سرزمین ایران شد و این مناطق از سرزمین مادرى خود جدا شدند؛ دولت ایران به فکر رفع عقب افتادگى هاى خود نسبت به دولت هاى بزرگ اروپایى افتاد و در بین دولتمردان ایرانى شاهزاده عباس میرزا نایب السلطنه ولیعهد پیشرو اصلاحات سیاسى، اجتماعى و نظامى شد و با اقدامات مهمى نظیر ایجاد ارتش نوین، آوردن ماشین چاپ به ایران و اعزام دانشجو به اروپا سعى کرد تا در همه زمینه ها موجبات پیشرفت ایران را فراهم آورد. بعد از عباس میرزا نیز فکر نوسازى ایران بیش از پیش قوت گرفت. در سال ۱۲۵۴ (ه.ق) شاهزاده بهمن میرزا پسر عباس میرزا گزارشى در باب اوضاع سایر کشورهاى جهان به برادر خود محمدشاه ارائه داد که در آن کاستى هاى سیاسى و اجتماعى ایران مورد توجه جدى قرار گرفته بود. متعاقب این گزارش میرزا حسین خان نظام الدوله آجودانباشى نیز سفرنامه اى از ماموریت خود به اروپا تنظیم کرد که در آن به تمدن جدید اروپا و موسسات جدید کشورهاى اروپایى اشاره شده بود. این گزارش ها مقدمه اى شد بر اینکه دولت ایران در عصر صدارت میرزا تقى خان امیرکبیر به فکر ایجاد اولین مدرسه جدید در ایران بیفتد و مدرسه دارالفنون با همت شاهزاده علیقلى میرزا اعتضادالسلطنه و تحت تاثیر نیات مصلحانه امیرکبیر تاسیس گردید.                                                          

 

افتتاح دارالفنون مرکزى را به وجود آورد براى ترویج علوم جدید و در پى آن بود که کتاب هاى مهمى نظیر حکمت دکارت با تشویق اعتضادالسلطنه ترجمه شد تا مردم ایران با اندیشه هاى دکارت آشنا شوند. در همین اوان تقى خان انصارى کاشانى جانور نامه (۱۲۸۷ ه.ق)، حکیم ذوفنون (۱۲۸۲ ه.ق) رساله سیاست مدن، محبعلى منشى یکانلو کتاب حقوق الملل (۱۲۷۱ ه.ق) و میرزا یوسف خان مستشار الدوله رساله یک کلمه (۱۲۸۷ ه.ق) را تالیف و ترجمه کردند و گسترش علوم جدید در ایران را دستخوش تحول جدى کردند. در این دوره مقدمات علوم جدید وارد ایران شده بود و رجال سیاسى و علمى ایران نیز تاکید زیادى بر گسترش علوم و دانش هاى عصر خود داشتند. چنین وضعى با شروع دوره وزارت و صدارت میرزا حسین خان سپهسالار با تغییرات مهمى روبه رو شد و سپهسالار نه تنها علوم جدید را گسترش داده، محصلین دارالفنون را مصدر کارهاى اجرایى قرار داد و انتشار روزنامه ها و کتاب هاى علمى را مورد تشویق قرار داد بلکه فراتر از آن موسسات تمدنى جدید نظیر دادگسترى با آئین  دادرسى، ثبت اسناد و مهر دولتى را پایه گذارى کرد. اینچنین اصلاحاتى در دوره بعد از سپهسالار (۱۲۹۸ ه.ق) کند شد اما باز هم لزوم آن براى امناى دولت محسوس بود و سرانجام همین افکار بود که در سال ۱۲۷۹ ه.ش منجر به تشکیل مدرسه عالى علوم سیاسى شد و این مدرسه مروج علوم و افکار جدید شد و نقش عمده اى در انقلاب مشروطه که شش سال پس از افتتاح این مدرسه رخ داد، ایفا نمود.                                                   

سرانجام در سال ۱۳۱۳ (ه.ش) با تاسیس دانشگاه تهران مدارس عالى علوم سیاسى، حقوق و مدرسه عالى اقتصادى به یکدیگر پیوستند و به عنوان یکى از دانشکده هاى شش گانه دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسى و اقتصادى فعالیت هاى سابق خود را در قالب دانشگاه تهران ادامه داد که البته بعد ها علوم اقتصادى از این دانشکده جدا شد. به جرات مى توان گفت دانشکده حقوق و علوم سیاسى تاثیر بزرگى در تحولات اجتماعى ایران و به ویژه افزایش احترام به قانون در جامعه داشته است و اگر در ایران بر خلاف بسیارى از کشور هاى خاورمیانه قوانین جدید به سهولت اجرا شده و مورد پذیرش عمومى قرار مى گرفتند نباید در این میانه نقش دانشکده حقوق را نادیده گرفت.                                                                                                         

مدرسه عالى علوم سیاسى از بدو تاسیس مکتب رجال پرورى شد و عده اى از سیاستمداران بزرگ ایران تحصیلکرده این مدرسه بودند. نقش بااهمیت این مدرسه باعث شد تا در سال ۱۲۹۲ هجرى شمسى مدرسه عالى حقوق نیز به مدرسه علوم سیاسى ملحق گردد. این مدرسه نیز به مجرد تاسیس، فعالیت هاى عمده اى را آغاز کرد که علاوه بر تحصیل و تربیت حقوقدانان که براى دادگسترى جدید حائز اهمیت بودند در تفسیر آئین دادرسى مدنى (اصول محاکمات حقوقى) و حقوق تجارت و شرکت هاى سهامى نیز گام هاى مهمى برداشت و در نتیجه فعالیت هاى همین مدرسه عالى حقوق بود که قوانین مرتبط با آئین دادرسى مدنى، حقوقى تجارت، حقوق مدنى و حقوق ثبت اسناد و املاک در ایران در دهه ۱۲۹۰ و ۱۳۰۰ تدوین شد و دادگسترى جدید در ایران به وجود آمد.          

 

سرانجام در سال ۱۳۱۳ (ه.ش) با تاسیس دانشگاه تهران مدارس عالى علوم سیاسى، حقوق و مدرسه عالى اقتصادى به یکدیگر پیوستند و به عنوان یکى از دانشکده هاى شش گانه دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسى و اقتصادى فعالیت هاى سابق خود را در قالب دانشگاه تهران ادامه داد که البته بعدها علوم اقتصادى از این دانشکده جدا شد. به جرات مى توان گفت دانشکده حقوق و علوم سیاسى تاثیر بزرگى در تحولات اجتماعى ایران و به ویژه افزایش احترام به قانون در جامعه داشته است و اگر در ایران بر خلاف بسیارى از کشورهاى خاورمیانه قوانین جدید به سهولت اجرا شده و مورد پذیرش عمومى قرار مى گرفتند نباید در این میانه نقش دانشکده حقوق را نادیده گرفت. این دانشکده سهم ارزنده اى در عرفى کردن حقوق در ایران داشته و حلقه وصل سنت و مدرنیته بوده است و بسیارى از اساتید این دانشکده که هم داراى درجه اجتهاد از حوزه هاى علمیه بزرگ جهان تشیع و هم تحصیلکرده دانشگاه هاى معتبر فرنگ بودند، اصول حقوقى جدید را با سنت هاى جامعه ایرانى و فرهنگ ایران و حقوق اسلام و فقه امامیه سازگار کرده و در جامعه ترویج دادند. برای درک هوشمندی حقوقدانان ایرانی در انطباق تجدد و سنت  می توان به موضوع تاسیس دفاتر ثبت ازدواج و طلاق اشاره کرد. در ترکیه که متاسفانه به اشتباه در ایران به نمادی از جامعه ای تجدد پذیر شهرت یافته است برای کوتاه ساختن دست روحانیان از ثبت ازدواج و طلاق تقلیدی کورکورانه از جهان غرب صورت گرفت. بدین ترتیب که ثبت ازدواج و طلاق به شهرداریها سپرده شد. نتیجه چنین عملی فاجعه بار بود و مردم ترکیه صلاحیت شهرداری را برای ثبت ازدواج نپذیرفته و کماکان از روش سنتی برای ثبت ازدواج استفاده کردند. اما در ایران به ابتکار حقوقدانانی همانند حسن امامی ثبت ازدواج و طلاق به دفاتری با فضایی سنتی و مسئولانی مذهبی و یا حتی معمم سپرده شد و این ابتکار سخت موثر افتاد ومراجعه به دفاتر ثبت ازدواج در اندک زمانی فرا گیر شد و معضلی که در ترکیه پدید آمد در ایران به هیچ روی بروز نکرد. نمونه ای دیگر از این هوشمندی در عرفی کردن حقوق جزا و مبتنی بر فقه بودن حقوق مدنی بود. از آنجا که حقوق جزا بخشی از حقوق عمومی و در پیوند با حاکمیت دولتها است. در ایران عصر مشروطه حقوق جزا عرفی شد و قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴ فاقد مبنای شرعی بود و در آن از حدود و قصاص و تعزیرات و دیات خبری نبود. اما قانون مدنی مصوب ۱۳۰۷ از آنجا که مربوط  به حقوق خصوصی و ناظر بر مناسبات مدنی مردم بود در راستای قابلیت اجرا پیداکردن قانون با بهره گیری از فقه امامیه تدوین یافت. 

 در آخر این مطلب باید از اساتید بزرگ مدرسه علوم سیاسى و حقوق و دانشکده حقوق و علوم سیاسى نیز ذکرى به میان آورد اساتیدى همچون حسن و حسین پیرنیا، محمدعلى فروغى، دکتر محمد مصدق، علامه علی اکبر دهخدا، دکتر سید على شایگان، دکتر سیدحسن امامى، دکتر شهابى، دکتر کریم سنجابی، دکتر حمید عنایت، دکتر محمد جوادشیخ الاسلامی، دکتر منوچهر گنجیُ، دکتر حکمت، دکتر هادی هدایتی، دکتر جعفری لنگرودى، دکترجمشید ممتاز، دکتر ناصر کاتوزیان، دکتر محمد آشوری، دکتر ابوالفضل قاضى، دکتر عزت الله عراقی، دکتر محمد آشوری، دکتر حسنعلی درودیان، دکتر قاسم افتخاری، دکتر حسین بشیریه، دکتر حمید احمدی، دکتر احمد نقیب زاده، دکتر یوسف مولایی، دکتر حمیرا مشیرزاده و دکتر جهانگیر معینی علمداری.                                

نظرات() 
cr hack
دوشنبه 8 آبان 1396 20:24
شما مطمئنا می توانید تخصص خود را در مقاله ای که می نویسید مشاهده کنید.

عرصه امیدوار است حتی نویسندگان پرشور مانند شما نیز باشند
نمی ترسم که به آنها بگویم که چگونه باور دارند. همیشه بعد از خودت برو
قلب
private std screening
دوشنبه 8 آبان 1396 06:28
با تشکر از هر وبلاگ دیگر اطلاعاتی. جای دیگری ممکن است فقط نوعی اطلاعاتی را که در چنین روش ایدهآل نوشته شده است، دریافت کنم؟
من یک سرمایه گذاری دارم که من در حال حاضر در حال کار بر روی آن هستم، و من
به دنبال چنین اطلاعاتی بوده است.
std testing centers
دوشنبه 8 آبان 1396 06:02
این شرم است که شما یک دکمه اهدا ندارید! من قطعا به این وبلاگ فوق العاده اهدا میکنم!
اکنون حدس می زنم که برای نشانه گذاری و اضافه کردن خوراک RSS به حساب Google من تنظیم می شود.
من منتظر به روز رسانی های جدید هستم و در مورد این سایت با گروه فیس بوک صحبت خواهم کرد.
به زودی گپ بزنید
myfreecams token
شنبه 29 مهر 1396 20:20
قطعا یک معامله بزرگ برای پیدا کردن این موضوع وجود دارد.
من واقعا تمام نقاطی که شما ساخته اید را دوست دارم.
real psychic
شنبه 15 مهر 1396 14:56
من نمی دانم اگر فقط من یا شاید هر کس دیگری تجربه می کند
مسائل مربوط به وب سایت شما. به نظر می رسد بعضی از متن های نوشته شده روی شما
پست ها در حال اجرا از روی صفحه نمایش هستند. لطفا یک نفر دیگر لطفا بازخورد خود را ارائه دهید و به من اطلاع دهید که آیا این اتفاق می افتد یا خیر
هم؟ این ممکن است با مرورگر وب من مشکل باشد
چون قبلا این اتفاق افتاده بود. خیلی ممنون
junebarry.hatenablog.com
جمعه 13 مرداد 1396 20:35
Good post. I learn something totally new and challenging on blogs I stumbleupon on a daily basis.
It's always useful to read through articles from other writers and use something from other web sites.
http://karmensolberg.wordpress.com/2015/06/25/how-to-treat-hammer-toes-at-home
شنبه 7 مرداد 1396 11:47
Hello friends, pleasant article and fastidious arguments commented here, I am truly enjoying by these.
Bess
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 10:20
Hey are using Wordpress for your blog platform? I'm new to
the blog world but I'm trying to get started and set up my own. Do you
require any coding knowledge to make your own blog? Any help
would be really appreciated!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

← آخرین پستها

← نویسندگان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :