تبلیغات
هسته ی علمی علوم سیاسی - تاسیس مدرسه علوم سیاسی
هسته ی علمی علوم سیاسی
وابسته به بسیج دانشجویی دانشگاه پیام نور بیرجند
وبلاگی که پیش رو دارید، وبلاگ اطلاع رسانی هسته ی علمی علوم سیاسی دانشگاه پیام نور خراسان جنوبی، مرکز بیرجند می باشد.

تاسیس مدرسه علوم سیاسی

جمعه 26 آذر 1389

نویسنده: حسین باغبانی | طبقه بندی:مقالات آموزشی، 


تأسیس مدرسه سیاسی

مدرسه سیاسی یا مدرسه علوم سیاسی در نیمه شعبان 1317 هجری قمری برابر با 28 آذر ماه 1278 هجری شمسی در چارچوب وزارت امور خارجه تأسیس شد. این مدرسه به عنوان پایه اصلی دانشکده حقوق و علوم سیاسی کنونی دومین مدرسه پس ازمدرسه طب قدیم است که به عنوان یک نهاد علمی جدید در رشته‌ای تخصصی ایجاد گشت.


تأسیس مدرسه سیاسی

مدرسه سیاسی یا مدرسه علوم سیاسی در نیمه شعبان 1317 هجری قمری برابر با 28 آذر ماه 1278 هجری شمسی در چارچوب وزارت امور خارجه تأسیس شد. این مدرسه به عنوان پایه اصلی دانشکده حقوق و علوم سیاسی کنونی دومین مدرسه پس ازمدرسه طب قدیم است که به عنوان یک نهاد علمی جدید در رشته‌ای تخصصی ایجاد گشت.

به گفته میرزا حسن خان مشیرالملک(بعداً مشیرالدوله و سپس پیرنیا) فرزند میزا نصرالله خان مشیرالدوله، وزیر امورخارجه، مظفرالدین شاه طی فرمانی دستور تأسیس مدرسه‌ای دولتی موسوم به مدرسه سیاسی و اداری را برای تدریس علوم عالیه و تهیه جوانان عالم و کارآمد به جهت آتیه ادارات دولتی صادر کرد. در واقع مدرسه سیاسی به کوشش میرزا حسن خان و برادرش میرزا حسین خان مؤتن الملک شکل گرفت.

رؤسای مدرسه سیاسی

در سال‌های نخستین میرزا حسن خان مشیرالملک به سمت ریاست مدرسه منصوب شد. در 1319 قمری میرزا حسن خان همراه با مظفرالدین شاه به اروپامسافرت کرد. پس از او میرزا حسین خان مؤتن الملک ریاست مدرسه را بر عهده گرفت. سپس محمد علی فروغی (ذکاء الملک) ادار ه مدرسه را عهده دار شد. بعد از فروغی دکتر ولی الله خان نصر این مسئولیت را بر عهده گرفت (1289).از این زمان تا 1299 دکتر علی پرتو اعظم (حکیم اعظم) و عبدالحسین شیبانی (وحیدالملک) به این منصب منصوب شدند. برخی از منابع ابتداء به وحید الملک اشاره می‌کنندو برخی دیگر پرتو اعظم را مقدم می‌دانند. به هر حال، سرانجام مرحوم علی اکبر دهخدابه ریاست مدرسه تعیین شد (1299). هنگامی که در 1305 مدرسه سیاسی از وزارت امورخارجه جدا و به وزارت معارف ملحق شد او همچنان ریاست مدرسه را بر عهده داشت.

در کنار رؤسای مدرسه از مدیر داخلی آن نیز نام برده شده است. نخستین کسی که 1317 در این سمت از او یاد شده میرزا عبداللهخان قوام الوزاره (محقق الدوله) است که مدتی نیز در فاصله ریاست مشیرالملک و مؤتمن الملک کفالت ریاست مدرسه را بر عهده داشت. شخص دیگری در این منصب به او اشاره شده سید علی اکبر خان رئیس دارالترجمه وزارت امور خارجه است که از 1322 جای محقق الدوله را می‌گیرد. او نیز سپس منصب خود را به محمد حسین خان فروغی (پدر محمد علی فروغی) وا می‌گذارد. 

ورود به مدرسه سیاسی

برای وارد شدن به مدرسه داوطلبان باید در امتحان ورودی شرکت می‌کردند. علاوه بر صرف عربی، حساب، خط، انشاء و املاء از قرائت قرآن نیز امتحان گرفته می‌شد.

نخستین شاگردان مدرسه سیاسی

به گفته عبدالله مستوفی، از نخستین دانش آموختگان مدرسه سیاسی،این مدرسه کار خود با هفده نفر آغاز کرد که برخی از آنها عبارت بودند از: میرزاعبدالله خان (مستوفی)، صادق خان (اعتلاء) (خواهر زاد ه عبدالله مستوفی)، میرزا باقرخان و میرزا نقی خان (عظیمی)، میرزا محمد علی خان (احتشام همایون) (پسر معینالدوله)، داود خان (پسر عماد نظام برادر زاد ه سهام الدوله (جلیلوند) ، میرزا علی اکبرخان(پسر خانبابا خان قزوینی) (علی اکبر دهخدا)، میرزا اسدالله خان (بهنام)، میرزاجعفرخان (پاک نظر)، محمود خان (ثقفی) (برادر اعلم الدوله)، میرزا اسحق خان (رهبر)،میرزا علی محمد خان (اویسی)، سیف الله خان (پسر سردار معتضد).

درس‌های مدرسه سیاسی

مدرسه سیاسی کار خود ار با تاریخ،جغرافیا، حقوق بین‌الملل، زبان فرانسه و فقه آغاز کرد. مشیرالملک این برنامه راتنظیم کرده بود. او اعتقاد داشت محصلین مدرسه نباید بکلی از حقوق اسلامی عاری باشند. به همین دلیل فقه را در برنامه درسی گنجاند. ابتداء با این کار مخالفت می‌شد زیرا این اعتقاد وجود داشت که در مدرسه سیاسی جمعی «فکلی» گرد هم می‌نشینند و صحبت«علوم فرنگی» در میان آنان رایج است. بنابراین نباید فقه تدریس شود، چرا که فراگرفتن آن در حدود و صلاحیت طلاب علوم دینی است. از این رو یافتن کسی که تدریس این ماده را برعهده گیرد کار مشکلی بود. سرانجام مشیرالملک با این استدلال که مقصود از تدریس فقه تربیت فقیه نیست بلکه بیت آشنا ساختن جوانان با اصول فقه اسلامی است تا در ممالک کفر از راه به در نروند توانست موافقت میرزا حبین الله خان را برای تدریس فقه به دست آورد.

مدرسه سیاسی به تدریج از نظر علمی تکامل یافت و درس‌هائی ادبیات، حقوق، حقوق دیپلماتی و اقتصاد به آن اضافه شد. به طور کلی مدت تحصیل در مدرسه به دو دوره تقسیم می‌شد. در دوره دوساله اول تاریخ، جغرافیا،ادبیات، ریاضیات، صرف و نحو عربی و هیئت تدریس می‌شد. برای در دوره دوساله دوم، که به دوره مؤخراتی موسوم بود به تاریخ جدید، تاریخ معاصر، تاریخ سیاسی، زبان فرانسه،علم النفس (روانشناسی)، حکمت، شیمی، زبان انگلیسی، فقه، معانی، جغرافیای اقتصادی، علم ثروت (اقتصاد)، بودجه، قوانین مالیه، حقوق اداری، حقوق تجارت، حقوق اساسی، اصولمحاکمات حقوقی، حقوق جزا، حقوق بین‌الملل و منطق اشاره شده است.  

 

 

دوره تحصیلی مدرسه سیاسی

مدرسه در ابتداء یک اتاق (کلاس) داشت. سال به سال اتاق‌های دوم، سوم و چهارم به آن اضافه شد و دوره آن به چهار سال رسید. در سال دهم دوره آن پنج سال شامل دوره مقدماتی سه ساله و دوره مؤخراتی دوساله تعیین شد.

امتحانات مدرسه سیاسی

محصلان هر اتاق (کلاس) آخر سال امتحان می‌دادند. برای ارتقاء به اتاق بالاتر باید معدل 12 می‌داشتند. اگر کسی در امتحانات کتبی رد می‌شد حق شرکت در امتحانات شفاهی را نداشت. شرط قبول شدن در امتحانات کتبی داشتن معدل 12 بدون صفر بود. دانشجویان برای ورود به دوره دوم باید امتحانات دوره اول را با موفقیت به پایان می‌رساندند. تصدیق نامه پایان دوره مدرسه به امضای استادان و رئیس مدرسه می‌رسید . از جمله کسانی که تصدیق نامه‌های مدرسه را امضاء کرده‌اند می‌توان از علاءالسلطنه، وثوق الدوله، مشاور الممالک، نصرت الدوله، محتشم السلطنه، حکیم الملک،قوام السلطنه، مصدق السلطنه، ذکاء الملک و مشاورالملک نام برد. از سال 1330 تصدیق پایان دوره مدرسه به امضای وزیر امور خارجه می‌رسید.

فارغ التحصیلان مدرسه سیاسی

در دوره فعالیت مستقل مدرسه سیاسی 210 نفر از این مدرسه فارغ التحصیل شدند. نخستین فارغ التحصیلان مدرسه سیاسی هفت نفر بودند که از جمله می‌توانبه عبدالله مستوفی، اسحق رهبر، صادق اعتلاء، میرزا محمود مقبل السلطنه، محمد علیاویسی، باقر خان نظام الملک و میرزا محمد علی خان احتشام همایون اشاره کرد.

از دیگر دانش آموختگان مدرسه سیاسی می‌توان میرزا علی خان منصور الملک (علی منصور)، وحید الملک شیبانی، میرزا ابولقاسم نجم الملک و میرزا احمدخان راد، علی سهیلی، عبدالحسین هژیر، انوشیروان سپهبدی، باقر کاظمی،محمد علی وارسته، محمود صلاحی، علی رضا دیوان بیگی، محمد علی مجد، علی اصغر زرین کفش،مجتبی دولت آبادی، عبدالحمید اعظمی، زنگنه، سید حسین فرهودی، فتح الله انتظامی،اسمعیل فلاح بردبار، سید علی شایگان، عباسقلی محصص، حسین شایسته، سید باقر حجازی،حسن ستوده، محمود هوده، احمد هوده، سید جواد احمدیان و خلیل وافی را نام برد. ازجمله آخرین فارغ التحصیلان مدرسه سیاسی می‌توان به کریم سنجابی، علی شایگان وعبدالحمید اعظمی زنگنه اشاره کرد.

مدرسه سیاسی و مشروطیت

بسیاری از اهل مدرسه سیاسی، از اداره کنندگان، معلمان و دانش آموختگان مدرسه سیاسی نقش فعال در جنبش مشروطیت داشتند. از جمله می‌توان به میرزاحسن خان مشیر الملک (مشیرالدوله (پیرنیا) و برادرش میرزا حسین خان مؤتمن الملک (پیرنیا)اشاره کرد که در تنظیم فرمان مشروطیت و قوانین آن نقش داشتند. همچنین میرزا محمدخان صدیق حضرت از معلمان مدرسه و محقق الدوله در کمیسیون تدوین متمم قانون اساسی فعالیت داشتند. محمد علی فروغی، محمد صدیق حضرت محقق الدوله و دکتر سید ولی الله خان نصر به نمایندگی مجلس انتخاب می‌شوند.  

بودجه مدرسه سیاسی

در ابتداء بودجه مدرسه بر اساس فرمان مظفرالدین شاه مبلغ چهارهزار تومان بود که بدون رسوم (کسور) از تفاوت تذکره خراسان (یا به گفته عبدالله مستوفی تفاوت عمل معدن فیروزه خراسان) برقرار شده بود. بعدها دانشجویان شهریه می‌پرداختند. 

محل مدرسه سیاسی

نخستین محل مدرسه سیاسی از خانه‌های نصرالله خان سالاری روبه روی منزل ارباب جمشید بود. در سال چهارم به علت خرابی، مدرسه به خیابان برق نزدیک بانک شاهنشاهی منتقل شد.

در زمان ریاست عبدالحسین شیبانی (وحید الملک) با کمک دولت (به مبلغ یکصد و بیست هزار ریال) و اعانات دانشجویان ساختمانی از خانه‌های اتابک اعظمامین السلطان در کوچه اتابک (کوچه امین السلطان- کوچه نکیسا) بین خیابان لاله زار وخیابان علاء الدوله (فردوسی فعلی) به مبلغ یکصد و پنجاه هزار ریال خریداری شد. این محل پس از ادغام سه مدرسه سلف دانشکده حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی و همچنین به دنبال تأسیس دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران تا تکمیل ساختمان آن در محل فعلی همچنان حفظ شد.

کتابخانه مدرسه سیاسی

کتابخانه مدرسه سیاسی در سال 1318 هجری قمری تشکیل شد. اساس کتابخانه را کتاب‌های متعلق به کتابخانه صاحب نسق تشکیل می‌داد که عیناً برای مدرسه سیاسی خریداری و تحت 886 شماره ثبت شد. بعد در سال 1295 دکتر مصدق بیش از 250 جلد کتاب تاریخ ایران قدیم که کم یاب بود به کتابخانه هدیه داد. در سال 1330 نیز احتشام السلطنه علامیر تعداد زیادی کتاب از کتابخانه خود به این کتابخانه اهداء کرد.

پایان کار مدرسه سیاسی

مدرسه سیاسی جمعاً 28 سال دایر بود. در اول اسفند 1305 شمسی مدرسه سیاسی از وزارت امور خارجه منتزع و شد و به وزارت معارف ملحق شد.

نظرات() 
littlejug9314.jimdo.com
دوشنبه 16 مرداد 1396 16:48
I am regular reader, how are you everybody? This post posted at this website is in fact fastidious.
maritzablinks.hatenablog.com
شنبه 14 مرداد 1396 02:49
This is a topic which is close to my heart...
Thank you! Where are your contact details though?
http://arlenahodd.hatenablog.com/
شنبه 7 مرداد 1396 14:58
Really no matter if someone doesn't know afterward its
up to other visitors that they will help, so here it takes place.
at home std test
دوشنبه 5 تیر 1396 07:56
بسیار قلب از خود نوشتن در
حالی که ظاهر شدن دلنشین ابتدا آیا نه نشستن کاملا با من پس از برخی از زمان.
جایی در سراسر جملات شما در واقع موفق به من مؤمن اما فقط برای کوتاه
در حالی که. من با این حال مشکل خود را با فراز در
منطق و شما ممکن است را خوب به پر کسانی که شکاف.
در صورتی که شما که می توانید انجام من می قطعا تا پایان در گم.
Twila
یکشنبه 24 اردیبهشت 1396 23:45
Thanks for finally talking about >هسته ی علمی علوم سیاسی -
تاسیس مدرسه علوم سیاسی <Liked it!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

← آخرین پستها

← نویسندگان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :